شیشارستان

خیلی از ضرب المثل ها بر گرفته از رنگ ها است: سیا کلاچ نشه آب همره سفیداگودن *کلاغ سیاه را نمی شود با آب سفید کرد. زرده ریش و کاس چشم بترس *کسی که ریشش زرد است و چشمانش آبی است بترس می زئک بوبه زرد کچ *بچه من رنگش مثل کچ زرد شده فلان چی سبز نیل مونس *فلان چیز رنگش مثل نیل سبز است(در بیان سبزینگی هر چیز) حیوانات ضرب المثل حیوانات در همه اقوام دیده می شود به تبع در ضرب المثل های گیلکی هم با توجه به کارکرد و ویژگی هایشان دستمایه شده اند. هرکی چپ چپ بزنه بولبول نیه که؟! *هرکسی که چه چه بزند،یلبل نیست ائ هوا مین سگ خو زأکه شیر نده *در این هوا سگ به بچه اش شیر نمی دهد اسب هرچقدر توند تر بوشون خو جوو ویشتراکونه *اسب هر چقدر چابک تر برود،غذایش را بیشتر ...

تی خروس ،مورغانه کونه خروس تو تخم می گذارد.مرغ تو یک پا دارد.شب تو روز است. از بس شانس داری حتی خروست هم تخم می گذارد.   هر کی گوش خوایه ،وا گوشوارزم بخوایه. هرکسی گوش را میخواهد باید گوشواره را هم بخواهد. هر که را طاووس باید جور هندوستان کشد.هرکه گل می خواهد باید خارش را هم بخواهد.   وقت کار چولاقه،وقت خوردن قولچوماق. وقت کار چلاق است و وقت خوردن قلچماق. نظیر شتر مرغ،بوقت پریدن شتر است و بوقت بار بردن مرغ.وقت جنگ به کاهدان ووقت شادی به میدان.   هم جه عراق خورما دکفه ،هم جه گیلان تورشه کونوس هم از خرمای عراق افتاد ،هم از ازگیل ترش(ازگیل وحشی جنگلی)گیلان. از این جا مانده و ازآنجا رانده.چوب دوسر نجس یا چوب دو سر طلا.   ای ...

 لالای لای لای زکی جان،نازبداشته خودا تی شوقه کِ می دیل به کاشته    من و تو چه مانیم؟ دو خال راَکه  ترا ناجی، مرا، دنیا فَتاشته   بوخوس کی وقت خوابِ ناز بداشته سَگانِ وقتِ لاوِ ناز بداشته   لالای لای لای گول ابجی، گول مار  تو خاب ناز داری، من هم بجار کار   بوخوس ایپچه، بوخوس شاید ویریشتی  بیدینم تی دیما، انار شاپار   بوخوس کی وقت خوابِ ناز بداشته سگان وقتِ لاوِ ناز بداشته     ...

سیفتال : زنبور وارش : باران (بارش) آغوز: گردو مرغانه=تخم مرغ سوما پلان=ابکش ورزه +منده=گاو اویر بوبوسته=گم شده فاندرستن=دیدن هاسا=الآن کیشکا=جوجه چیکچی=وسایل ورد سر: روی پل میش، موش(تلقظ مش):قارچ جنگلی گوزگا: غورباغه کیشگا: جوجه شلخت: غاز پیچا: گربه کرکر، چیچیلاس: سنجاقک چانچو: چوبی که بر روی دوش قرار میگیرد و از آن برای حمل بار بر روی شانه استفاده میشود. کردخاله:چوبی که برای کشیدن آب از چاه و در روستاها استفاده میشود اوستی: هوو(زن دیگر شوهر یک زن) لوجانک:اتاقک کوچک یا دریچه ای که بر روی سقف های شیروانی قرار داد شورمی: مه آلود گورخانه: رعد وبرق گمج:نوعی ظرف سفالی که معمولا سبز رنگ است کاپیش: نوعی کرم تونکه+ تومان : شورت کر قوقو +کور قوقو: جغد گیشه:روسری ...

نام های پسرانه  گیلکی که با واژه( آ-الف) شروع می شوند آرنگ، نام کوهی در اشکورات. ارغش (ارگاش)، اسم تاریخی، از شاهان باستانی گیلان. اسفار، اسم تاریخی، از سرداران. اسفان. اسوار، اسفار اشاکید، اسم تاریخی، از شاهان باستانی اشتاد، اسم تاریخی. افرا، از درختان چنگلی. افراشته، شاعر معروف گیلکی‌سرا. آلندا، اسم تاریخی، از شاهان باستانی. امینا، امین (با تلفظ رایج در قدیم) انوز، اسم تاریخی، از فرمان‌روایان گیلان. اُوجا، از درحتان، جواب و پاسخ. اوخان، پژواک، انعکاس صدا. ایجگره، فریاد. ایلشام، اسم تاریخی، از سرداران. نام گیلکی نام پسرانه گیلکی اسم زیبای گیلکی نام فارسی گیلکی نام زیبای پسرانه گیلکی نام های پسرانه گیلکی که با واژه( ب) شروع می ش...

      د :   دست کلا = دست زدن   دگردی = پیچیدن   درجک = پنجره   دکان پیشان = جلوی مغازه   دار = درخت   دق درده = دق مرگ شدن   دئن = دیدن دئوجیم = انتخاب احسن دائی دختر = دختر دایی دائی زن = زن دایی دار = درخت دار توک زنه = دارکوب داز = داس داغولگی = جر زدن دانسته بو = با علم و اگاهی دبستن = بستن دپرکانئن = از خواب پراندن دپلکستن = خیس شدن ممتد دچوک = چسبیده دچوکانئن = چسباندن دُخان = طنین دخادن = فراخواندن درار = نمک سبز درزه = چاک دساب لگن = آفتابه لگن دساسین = دستمالی دساموج = دست آموز دسانئن = خیساندن دس چو = چوب دستی دسد...

اگه بدانی می حال زاره ، تی  تومان کنی دکفی به صارا. اگر از حال زارم خبر داشته باشی ، شلوارت را درمی آوری و سر به صحرا میگذاری. 2اسب ِ ره خاش فوکونه ، سگ ِ ره واش. جلوی اسب استخوان می ریزد ، جلوی سگ علف. هر کاری که میکند اشتباه ، و از روی نادانیست. 3از لاغری ماهی خوشک غازیان ِ مانه. از بس که لاغر است ، شبیه ماهی خشک غازیان است. 4از دولتی بج سوررفم آب خوره. به لطف برنج ، علف هرزهم سیراب میشود. 5از حاج حاجی ام کرایه خانه فیگیره. از روی خساست از چلچله هاهم کرایه می گیرد. 6از او تومان بکندانه. از آن پاچه ور مالیده هاست. 7ا پیله گی آدم ، لاره تورب ِ مانه . آدم به این گُندگی همچون ترُب بی بو و خاصیت است. بدرد هیچ کاری نمی خورد. 8از عسل شیرین ت...

مگر مرغونه پيش جي در بومه(مگه از پوست تخم مرغ در اومدي كه اينقدر نازك نارنجي و ظريف و زود رنجي؟) پشه هوا ميان نال كنه(اينقدر زرنگ  و حقه باز است كه مگس را در هوا نعل كرده و يا رگش را مي گيرد) نجيب زاده پاور بخوس اما نا نجيب سرور نخوس(زير پاي آدم نجيب و با اصالت بخواب ولي بالاي سر آدم نا نجيب نخواب و مخلص آدمهاي بزرگ منش باش نه آدمهاي تازه به دوران رسيده و بي ريشه) پول داشه بي ملكوت بازاره (اگر پول داشته باشي در روستاي ملكوت*روستايي در املش كه مركز خريد روستايي قديم بوده*بازاره و يا اگر پول باشد توي بازار هرچيزي هست و مي تواني بخري) ...

ضرب المثل های شیرین گیلکی تی خروس ،مورغانه کونه خروس تو تخم می گذارد.مرغ تو یک پا دارد.شب تو روز است. از بس شانس داری حتی خروست هم تخم می گذارد.   هر کی گوش خوایه ،وا گوشوارزم بخوایه. هرکسی گوش را میخواهد باید گوشواره را هم بخواهد. هر که را طاووس باید جور هندوستان کشد.هرکه گل می خواهد باید خارش را هم بخواهد.   وقت کار چولاقه،وقت خوردن قولچوماق. وقت کار چلاق است و وقت خوردن قلچماق. نظیر شتر مرغ،بوقت پریدن شتر است و بوقت بار بردن مرغ.وقت جنگ به کاهدان ووقت شادی به میدان.   هم جه عراق خورما دکفه ،هم جه گیلان تورشه کونوس هم از خرمای عراق افتاد ،هم از ازگیل ترش(ازگیل وحشی جنگلی)گیلان. از این جا مانده و ازآنجا رانده.چوب دوسر ن...

سلام بردوستان ارجمند.آنچه درباره (لیجینبر)یا(لوجونبر)میدانید برای مابنویسید یابه شماره 09117085964پیامک نموده وهمچنین می توانید تماس بگیرید.لیجینبربه چه معناست؟آخرین مهلت ارسال تاپایان روز جمعه 93/06/07. ...

چند اصطلاح گالشی گاوداران در مناطق روستایی املش لهجه شیرین گیلکی همواره زیبایی ها و لطافت های خاص خود را داشته در این شماره به چند اصطلاح گالششی گاوداران در مناطق روستایی املش پرداخته ایم پالفه=آخور گاو که داخل آن کاه و علف ریخته تا گاوها از ان بخورند گولانه=نابی که به گردن گاو بسته و درداخل طویله به آخور میبندند تا گاو را در سر جای خود مهار کرده باشند. البته این گردنبند گاو در اصل از جنس شاخه درخت بوده که با مهارت خاصی دور هم بافته میشد به گردن گاوها در طویله اویخته میشد تا گاو از محل خود جابجا نشود. خویه=پاروی چوبی جهت تمیز کردن پهن گاوها در طویله را گویند چیری=ظرف مسی دسته دار لبه گشاد و تقریباً بلند که جهت ریختن شیر گاوها استفاده میشود گاودار هنگام شیر دوشیدن این ظر...

ونگ= گریه لاکو= دختر ژگله=فریاد ریکه = پسر گارش = آروق گرمه ناخوشی= بیماری بد انقلاب= استفراغ دیلمترک = سست وراشین=همزدن بزاسه=زایمان کرده دسکین=هل دادن چوس نفس= هرزه گو آوره= گم شدن درازروده=زیاده گو واترکسه=پاره شده قلنهار= صبحانه خالجینی= خاله جان سینه آو= شنا اداش=برادر گرادی=غلط بده فوقوس=فشار شوتوروک=...

    (( پر مار نیاموته روزگار آموجه )) : pier maar niamutaa  roozegar amoojeh اینه معنیم اینه که هرکس از خو پیر مارجی نصیحت نوشنووه و ایشانجی درس زندگیه یاد نیره روزگار از راهی سختتر و به زور همون درسانه اونه یاد دهه . . . . ***یارو هم گزنه زنه هم پیلم یعنی هم موجبات اذیت و آزار کسی را فراهم می کند و او را می رنجاند و هم به دنبال دلجویی و نوازش اوست . گزنه گیاهیست خودرو و با برگهایی که با تماس با پوست احساس سوزش و خارش به وجود می آورد .جالب اینکه اگر کسی بوسیله گیاه گزنه گزیده شد می تواند با له کردن برگ گیاه دیگری به نام پیلم و مالیدن برروی زخم سوزش را برطرف کند . گیاه پیلم معمولا هرجاکه گزنه بروید رشد می کند .   حالا این مقدم...

گوتن = گفتن تش = آتش وشنه = گرسنه کتن - افتادن دکتن = وارد شدن شی = باران نم نم برف شتل = برف نم نم شنسر (shansar ) = غروب . سيميسر ( simaisar ) = صبح .   وکتن (vakatan ) = شدن دارگم ( dargam ) = فلفل شيشار ( shishar ) = شمشاد مورجو ( morju ) = عدس کناسه کردن ( konaseh ) = چرت زدن زیی ( zaei ) = ضعیف - لاغر کاتک (katok ) = جوجه مرغ همن = آمدن شون = رفتن آبلاکو = لاک پشت گرکان = گردو هوردن = آوردن اشکل = ته بوته برنج اسامی حیوانات اهلی: اسب - مادیان - قاطر - الاغ -وَرْزا ( گاو نر برای شخم زدن ) - کَلْگا ( گاو نر برای جفت گیری)  اسامی حیوانات حلال گوشت: گُسُندْ ( گوسفند ) - بز - گاو اسامی حیوان...

حرف الف آغوز:گردو آغوزدار:درخت گردو.درگویش های ضرب المثلی گالشي به معنای خشک مقدس وفردمقدس مآب می باشد. امی:مال ما،متعلق به ما. ایشون:اینها. آمو:ما،عمو. امره(امر)باکسرراء:برای ما،مارا. ایشون ره(ر)باکسرراء:برای ایشان،ایشان را. آشتالو:نوعی هلوی محلی. اووخوری:لیوان. انجیل(بروزن اسیر):انجیر. انگوشت:انگشتان دست وپا. اوخوری(مرکب از«او»به معنی آب و«خوری»به معنای خوردن:مجموعاًیعنی لیوان. آب تره (به کسرراء):نوعی گیاه وسبزه خودرودرمراتع- باغات ومزارع برنج. انرمره(به فتح الف ونون-سکون راء اول- فتح میم وکسر راء دوم)گل شقایق. انرجه(به فتح الف ونون-سکون راء- فتح جیم):نوعی سبزی خوراکی مثل چوچاق. آغوزغاتوق(قاتوق):خورشت فسنجان. اصلک(ب...

حرف پ: پیلام(پیلوم):گیاهی باساقه هاوبرگ های بلندکه ازقدیم درروستاهاي شهرستان رودسر  درحین گزیدگی ناشی ازگیاه گزنه برروی زخم مذکوراستفاده می شده وبیشتربه همین خاطرمعروف است.ضمناًهم اکنون پس ازگذشت سالیان متمادی،کشاورزان برنجکار درجهت تولیدگرمابرروی تخم نشای برنج درمنازل خودقبل ازشروع بکارکشاورزی ازپیلام استفاده می نمایندتاباگرمای تولیدشده ناشی ازتجزیه برگ  وساقه های پیلام،دانه یاهسته برنج(شلتوک)آماده بهره گیری درخزانه مزارع وسپس کشت گردد. ( گرزنه:گیاه گزنه که تیغ تیزی داشته وبه محض تماس بادستان،تیغ های ان دردست فرورفته وباعث دردواذیت وآزارشدید برروی پوست دست می شود.همچنین درجهت تهیه نوعی کوکوی محلی خوشمزه کاربردغذایی نیزدارد). پامدور(پامادور):گوجه فرنگی.ازگویش های بازمانده ...

حرف ج: جوروب(جوروف):جوراب. جور:بالا. جیر:پایین. جالدوز:جوالدوز. جندپری(به کسرجیم- سکون نون):جن. جایی:توالت،مستراح. جون شیر:شنا،شنادررودخانه. جین جیر:نوعی بلبل ریزجثه،کنایه ازریزوزبل. جیج بیج:نوعی بازی نوروزی باستانی بجامانده درشرق گيلان و در اطراف رودسر که طی آن دونفرکه تخم مرغ  هایی راکه عیدی گرفته اندباگذاشتن دربین مشت یک دست خود،بخشی ازنوک یکطرف تخم مرغ رابه بخشی ازنوک تخم مرغ رفیق دیگرش یواش کوبیده ومی گویند؛جیج بیج.هرکس که تخم مرغش شکسته شودبازنده محسوب شده وبایستی تخم مرغش رابه برنده بدهد. جقله(به فتح جیم-سکون قاف وفتح لام).بچه کوچک نوزاد. جوهسن(هسن بروزن حسن):جویدن. جودن جودنه:دانه دانه. حرف چ: چشت(به فتح چ وسکون شین وتاء):چاشت،میان وعده ...

لغات اَلاکَش=خمیازه آسمان کَت=شهاب-بعضی وقتها به صاعقه هم گفته میشود. آسمان گُرگُر=رعد-تندر آغوزدار= درخت گردو-اصطلاحاً به آدمهای خیلی خشک مذهب هم گفته میشود. آو خوری=لیوان آولاکو=لاک پشت اَجار=استخوان-سرشاخه خشک درخت را هم می گویند. اَسِّ= آسیاب دستی اَسّام=کفگیر آهنی اَمبَر=نوعی بیماری پوستی اَمَ رِ=برای ما بِشکِسِه=شکسته بَکِتَر=افتاده بِل=آتش بَلَتِه=دروازه ساده چوبی خانه های روستایی بَموردِ=مرده-میّت بور- بیر= آتش سرخ-مانده ذغال آتش را می گویند بوزخوفه=سیاه سرفه-سرفه شدید بولو=کج بیل – وسیله ای برای برگردان خاک بِبِه=بریده بِی تر=بهتر بیلی=اردک پِلاپُچ=کنایه از همسر پِلادهی=پلو دادن-کنایه از جشن و سرور پِلاقاب=سرپوش دیگ پِلِم=نوعی گیاه که برای فروشناندن س...

چند اصطلاح و ضرب المثل شرق گیلان   1- فلانی شل بور مونه : کنایه از آدم لجوج می باشد.          شل بور گیاهی خود رو و خاردار می باشد و وقتی به لباس آدم بچسبد به سختی جدا می گردد.   2- فلانی چیک آغوز مونه : کنایه از آدم پول دوست ، سمج و خسیس میباشد.          آغوز در فارسی به معنی گردو است ، چیک به معنی سخت می باشد ،زمانیکه مغز گردو به سختی از پوسته جدا میگردد به کار میبرند.   3- فلانی بازاری ماسِ مونه : کنایه از آدم بی خیال و بی عار است.          شبیه ماست است.   4- می لحاف پاره : کنایه از آدم تنگدست و بی پول می باشد.   &...

تی ایصالت  تَرع َ فراموشا نَبون / امع زبان مادری نمیره، خاموشا نَبون . توکه دوربه  از اَی  حوالی / مگع  مَرع تی گب نمی شه حالی؟! تی زعکنَ یاد دهی لهجه ی فارسی / چی بوبه گیلکی بوبه بی کلاسی؟ نسل جدید در اَمع مورید چی گون؟ / آیندگانِ هویت پس چی بون؟ چِرع باید کاری گودن ایشتباه / تا بوبون گیلکِی ایصالت تباه؟ اع خاکِ گیلان امع پئِر و ماره / گیلکی هم امع پیلع برعره برعر مگر برعرَ از بین بوره؟ / به عاقبت فکر بوگودی یه ذره؟ یه روزی که گیلکی از بین بوشون؟ / جواب آینده یَ پس کی دِهه؟ زبان گیلکی می افتخاره / از امع تاریخ یته یادگاره تاریخی که پُر از دلاوران بو / میرزا کوچیک  ایرانِ قهرمان بو شیون اَمع شاعرِ شاعران بو / محمودِ نامجو پیلا پهلوان بو ...