کلمات گیلکی

گوتن = گفتن

تش = آتش

وشنه = گرسنه

کتن - افتادن

دکتن = وارد شدن

شی = باران نم نم

برف شتل = برف نم نم

شنسر (shansar ) = غروب .

سيميسر ( simaisar ) = صبح .

 

وکتن (vakatan ) = شدن

دارگم ( dargam ) = فلفل

شيشار ( shishar ) = شمشاد

مورجو ( morju ) = عدس

کناسه کردن ( konaseh ) = چرت زدن

زیی ( zaei ) = ضعیف - لاغر

کاتک (katok ) = جوجه مرغ

همن = آمدن

شون = رفتن

آبلاکو = لاک پشت

گرکان = گردو

هوردن = آوردن

اشکل = ته بوته برنج

اسامی حیوانات اهلی: اسب - مادیان - قاطر - الاغ -وَرْزا ( گاو نر برای شخم زدن ) - کَلْگا ( گاو نر برای جفت گیری) 

اسامی حیوانات حلال گوشت: گُسُندْ ( گوسفند ) - بز - گاو

اسامی حیوانات حرام گوشت : خرس - ورگ (گرگ) - روباه  و  شغال (به زبان محلی شال گویند) - گراز - خوک - سگ - گربه (پیچا) - سمور (سمبوره) -  قورباغه (پیر فک) - حلزون (صندل کچیلی- رياب)

حشرات :  مورچه (مولچه ) - دو دم - تله گز - شپش ( اسبج ) و تخمش را رشک می گویند - کنه - ساس- کفش دوزک ( زن بری ) - جیرجیرک ( خیاطی- زلزلی )

پرندگان : مرغ ( کرک) - خروس (تلا ) - مرغابی ( بیلی ) - زرج ( کبک ) -دراج ( کو کرک ) - وشم ( بلدرچین ) - هد هد ( شانه به سر ) -سرت ( سیا سرت -کو سرت) - گنجشک (ملیجه)

 

ابتدا فعل بودن را كه براي افعال ماضي بكار ميرود را براي شما صرف ميكنيم:
بم bom =بودم    ----  بي bey = بودي   ----  ب bo  = بود
بم bem = بوديم  ---- بن ben = بوديد  -----  بن bon = بودند

 

براي ايجاد فعل ماضي در زبان گيلكي گالشي در ابتداي افعال حرف ب به صورتهاي

be, bo , ba يا bi  بسته به نوع فعل اضافه ميشود و در انتهاي ان يكي از افعال

با ريشه بودن بسته به ضمير به كار رفته در جمله به ان اضافه ميشود.كه در زير

چند نمونه از افعال ماضي امده است.

 خورده بودم  =  بخوردبم  bokhordebom
زده بودي     = بزبي       bazabey
شكسته بوديد = بيشكنه بن bishkeneh ben
ديده بودند  = بدبن    bedebon
ضمایر در زبان گیلکی
م mo = من
ت to = تو
ان on = او
امو amo = ما
شومو shumo = شما
اوشون oshon = انها
//////////////////
ميجي mi ji  = از من
تيجي ti ji  = از تو
اونجي one ji =  از او
اميجي ami ji = از ما
شيميجي shimi ji =  از شما
اوشنجي oshon ji = از انها
///////////////////////////
مره mereh = به من
تره tereh = به تو
اونره onereh = به او
امره amereh = به ما
شمره shemereh = به شما
اوشن oshoneh = به انها
//////////////////
مويم moyem = منم
تيي toyi  = توئي
اونه oneh = اوست
اموييم amuyim = مائيم
شومويين shomoyin = شمائيد
اشونن oshonen = انانند
/////////////////////////////
مرر merere = براي من
ترر terere = براي تو
اونر onere = براي او
امر amere = براي ما
شمر shemere = براي شما
اوشنر oshonere = براي انها
///////////////////////////
مر mere = من را
تر tere = تو را
انه oneh = او را
امر amere = ما را
شمر shemereh = شما را
اوشن oshoneh = انها را
///////////////////////
ميشي mishi  = مال من
تيشي tishi  = مال تو
اونشي oneshi = مال او
اميشي amishi = مال ما
شيميشي shimishi = مال شما
اوشونشي oshoneshi =  مال انها
////////////////////////
كوجه kujeh  = كجا
چندي chendi =چقدر
كوجار kujar = كجا
كي ki       = چه كسي
كي key      = چه وقت
كمي kemi    = كدام
چوته choteh = چطور
چوجور chujur = چه جور
كميجه kemijeh = كدام نقطه و كدام جا
چر chare      = چرا
كمين kemin   = كدام
چنته chanteh = چند تا
كمتان kemtan = كدام
كيشه kisheh = مال كيست
كيشي kishi  = مال چه كسي
چن سال chan sal = چند سال
چوتچي chotechi  = چقدري (( در مورد اندازه و ابعاد))
كير kire        = براي چه كسي
چيچير chichire  = براي چه
كوجه ر  kujere  = براي كجا
//////////////////////////
خاخور khakhor = خواهر
برر berar = ابار abar = برادر
مار mar =مادر
پئر per = پدر
ننه naneh = مادربزرگ
كيجا kija = دختر
وچه vacheh = پسر
عمزن omzen = زنعمو
خالجان khaljan = خاله
عمجان amjan = عمه
ادايي adayi = دايي
وچكن vachekal = پسرها
كيجكن kijekal = دخترها
زنكه zenkeh = زن
بررزا berar za = برادرزاده
خاخور زا khakhor za = خواهرزاده
پيل اباpil aba = پيلا پئر pila per = پدربزرگ
پيلا مار pila mar = مادربزرگ
گته وچه gateh vacheh = پسر بزرگ
گته كيجا gateh kija = دختر بزرگ
زمار zemar = مادر زن
زن پئر zen per = پدر زن
زن برر zen berar = برادر زن
لاكو laku = دختر
ادش adash = داداش
خنم khanem = خانم
مردي mardi = شوهر
//////////////////////////////////////
مصدر افعال در زبان گیلکی اشکوری
خسن khasen    = خواستن
نيشتن nishten = نشستن
گوتن guten    =گفتن
دئن den       = ديدن
شون shon      =رفتن
همن heman     =امدن
گيتن giten    = گرفتن
زئن zen       = زدن
وگيتن vegiten =برداشتن
ورسن varesan  = برخواستن
تودن tavedan  = انداختن
وكتن vaketen  =شدن
ايشنوسن ishnovesen = شنيدن
ايشكنن ishkenen  = شكستن
دووسن dovesen   = دويدن
بئن ben         =بريدن
دئن den         =ديدن
هگيتن hagiten   =خريدن
روتن ruten      = فروختن
هوردن hevarden  = اوردن
بردن borden     =بردن
گودن guden      = كردن
خوتن khoten     = خوابيدن
جوسن javesen    = جويدن
خوندن khonden   = خواندن
خوردن khorden   =خوردن
نيين niyan      = گذاشتن
وگردسن vagerdesen =برگشتن
دوتن DUTEN        = دوختن
شوردن SHURDEN     = شستن
كشن kashen       = كشيدن
چاگودن chaguden  =درست كردن
كتن katen        =افتادن
دوشتن dushten    =دوشيدن
پرسن paresen     =پريدن
دووسن dovesen    = دويدن
///////////////////////////////
نام چند پرنده به گیلکی اشکوری
كرك kerk =  مرغ
بيلي bili = اردك
زرج zarej = كبك
ترنگ torong = قرقاول
وشم veshem = بلدرچين
كشكرت keshkeret = زاغچه
كلاچ kelach = كلاغ
ميلجه miljeh = گنجشك
فك fak = لانه و اشيانه پرندگان
مرغانه morghaneh = تخم مرغ
كلشكن koloshkon = مرغ كرچ
كاتك katek =  مرغ جوان
تلا tala = خروس
تلاكوتي tala kuti = خروس جوان
كلوش مار kolush mar = مرغي كه جوجه دارد
بيلي كوته bili kuteh = جوجه اردك
گبر gaber =   ابيا
نر بيلي  nar bili  = اردك نر
توك tuk     =  نوك پرندگان
كرك لانه kerk laneh  = لانه مرغها
////////////////////////////////
چند نوع گنجشك به زبان محلي در گيلان:
كلكافيس kolkafis
هلواشكن holu eshken
گندم خوره gandom khoreh
فسنه feseneh
جينجره jinjereh
سينه سرخ sineh sorkh